,, Służebność przesyłu – nowe zasady po Wyroku Trybunały Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2025 roku”

Na przestrzeni lat temat zasiedzenia służebności przesyłu stanowił przedmiot sporów pomiędzy właścicielami gruntów a przedsiębiorstwami przesyłowymi.  Dla właścicieli nieruchomości, na których mieszczą się takie urządzenia jak gazociągi, sieci telekomunikacyjne, słupy energetyczne realne uciążliwości i ograniczenia takie jak chociażby konieczność znoszenia prac eksploatacyjnych, ograniczenia w możliwościach zabudowy a także spadek wartości nieruchomości.

Instytucja służebności przesyłu została wprowadzona do polskiego porządku prawnego – Kodeksu cywilnego ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2008, Nr 116 , poz. 731), regulując możliwość korzystania przez przedsiębiorców przesyłowych z cudzych nieruchomości w celu umieszczania i utrzymania urządzeń przesyłowych. Przed rokiem 2008 Kodeks cywilny nie dysponował taką instytucją jak instytucja służebności przesyłu. Pomimo to sądy opierając się na wykładni Sądu Najwyższego dopuszczały możliwość zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu.

W praktyce dla właścicieli nieruchomości oznaczało to , iż przedsiębiorstwa przesyłowe rościły sobie prawo do nieodpłatnego korzystania z gruntu, na którym znajdują się urządzenia przesyłowe powołując się nabycie prawa do korzystania na tej zasadzie. Właściciele nieruchomości pozbawieni byli jakiejkolwiek rekompensaty za to ograniczenie prawa własności.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2025 roku, sygn. akt P 10/16 z całą stanowczością podkreśla , iż ograniczenie prawa własności może wynikać tylko i wyłącznie z ustawy a nie z praktyki orzeczniczej. Jednocześnie wskazuje, że dotychczasowa praktyka stosowania art. 292 w zw. z art. 285 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego umożliwiająca nabycie przez przedsiębiorstwa przesyłowe służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu na podstawie przepisów o zasiedzeniu służebności gruntowej pozostaje w sprzeczności z Konstytucją RP naruszając przepisy gwarantujące ochronę prawa własności.

To prawdziwy przełom bowiem w chwili obecnej nie jest już możliwe skuteczne powołanie się na bieg terminu zasiedzenia służebności przesyłu co do okresu przed dniem 3 sierpnia 2008 r.(czyli dniem wejścia w życie znowelizowanej ustawy), a ewentualny termin zasiedzenia służebności przesyłu może być liczony dopiero od tego momentu i wynosić odpowiednio :

– 20 lat w przypadku istnienia dobrej wiary,

– 30 lat w przypadku istnienia złej wiary.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego otwiera nową drogę dla właścicieli obciążonych nieruchomości do ubiegania się o :

– ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem,

– wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości,

– a nawet o usunięcie urządzeń i przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego.

Wskazać należy, że również właściciele, co do których zapadły prawomocne orzeczenia na podstawie dotychczas stosowanej praktyki orzeczniczej mogą rozważyć drogę jaką jest wznowienie postępowania.

Na złożenie wniosków o wznowienie postępowań właściciele nieruchomości, co do których zapadło niekorzystne orzeczenie mają tylko 3 miesiące więc z wnioskami tymi muszą się śpieszyć.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego to jedno z najistotniejszych orzeczeń dotyczących urządzeń przesyłowych, które przywraca właścicielom nieruchomości, na których posadowione są takie urządzenia prawo do ochrony ich praw, a także daje szansę na przywrócenie równowagi pomiędzy interesem publicznym a prawami obywateli.

Zapewniamy reprezentację w sporach dotyczących wygrodzenia za korzystanie z nieruchomości, sporach dotyczących ustanowienia służebności przesyłu.

Zadzwoń 663 421 721

Autor: apl. adw. Joanna Niewęgłowska- członek zespołu Kancelarii Adwokackiej- Adwokat Jarosław Petrzak