Zniesienie współwłasności, dział spadku – sposoby zniesienia współwłasności i ich konsekwencje.
Zgodnie z art. 210 Kodeksu cywilnego każdy ze współwłaścicieli ma prawo żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to ma charakter bezwzględny, co oznacza, że co do zasady nie można skutecznie sprzeciwić się takiemu żądaniu.
Podstawowy sposób: podział fizyczny rzeczy
Pierwszym i najbardziej naturalnym sposobem zniesienia współwłasności jest podział rzeczy wspólnej. Każdy ze współwłaścicieli może domagać się, aby właśnie w taki sposób doszło do zniesienia współwłasności.
Nie zawsze jest to jednak możliwe. Podział fizyczny nie może zostać dokonany, jeśli:
- byłby sprzeczny z przepisami ustawy,
- naruszałby społeczno-gospodarcze przeznaczenie rzeczy,
- powodowałby istotną zmianę rzeczy,
- prowadziłby do znacznego zmniejszenia jej wartości.
W orzecznictwie podkreśla się, że podział fizyczny powinien być preferowany. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2001 r. (V CKN 1436/00), w przypadku sądowego zniesienia współwłasności sąd powinien w pierwszej kolejności brać pod uwagę możliwość fizycznego podziału rzeczy, chyba że współwłaściciele zgodnie żądają innego rozwiązania.
W praktyce jednak często – zwłaszcza w przypadku nieruchomości zabudowanych – podział taki okazuje się niemożliwy. Przykładem jest sytuacja, w której na działce znajduje się jeden dom, którego nie da się podzielić na samodzielne części z przyczyn faktycznych lub technicznych.
Przyznanie rzeczy jednemu współwłaścicielowi
Drugim sposobem zniesienia współwłasności jest przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych.
Rozwiązanie to jest często stosowane w praktyce, jednak jego realizacja wymaga, aby osoba przejmująca własność dysponowała odpowiednimi środkami finansowymi. W przypadku wysokiej wartości nieruchomości – sięgającej kilkuset tysięcy złotych – konieczność dokonania spłaty może stanowić poważną barierę i uniemożliwić zastosowanie tego sposobu.
Sprzedaż licytacyjna – ostateczność
Jeżeli żaden z powyższych sposobów nie jest możliwy, pozostaje trzeci – sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji komorniczej.
Jest to rozwiązanie najmniej korzystne dla współwłaścicieli, ponieważ sprzedaż następuje zazwyczaj poniżej wartości rynkowej nieruchomości.
W pierwszej licytacji cena wywoławcza wynosi trzy czwarte wartości oszacowania. Oznacza to, że dla nieruchomości wartej 500 000 zł cena wywoławcza wyniesie 375 000 zł.
Jeżeli pierwsza licytacja nie przyniesie rezultatu, organizowana jest druga. Wówczas cena wywoławcza spada do dwóch trzecich wartości oszacowania – czyli w powyższym przykładzie do około 333 000 zł.
W praktyce oznacza to, że nieruchomość może zostać sprzedana za kwotę znacznie niższą od jej realnej wartości rynkowej, nawet niemal o połowę niższą.
Podsumowanie
Zniesienie współwłasności może nastąpić na trzy sposoby:
- podział fizyczny rzeczy,
- przyznanie rzeczy jednemu współwłaścicielowi ze spłatą,
- sprzedaż licytacyjna.
Pierwsze dwa rozwiązania są co do zasady korzystniejsze, jednak nie zawsze możliwe do zastosowania. W sytuacji braku porozumienia lub możliwości finansowych współwłaścicieli, sprzedaż licytacyjna staje się ostatecznym rozwiązaniem – często najmniej opłacalnym dla wszystkich stron.
Jeśli potrzebujesz pomocy w sprawie o dział spadku, zniesienie współwłasności zadzwoń pod nr 663 421 721. Zapewniamy kompleksową pomoc w postępowaniu przedsądowym oraz sądowym.